Lata 50 moda damska – styl, ikony i najważniejsze trendy

Moda damska lat 50. opierała się przede wszystkim na mocno podkreślonej talii, rozkloszowanych spódnicach midi i niebywałej dbałości o każdy detal stroju. To dekada dyktowana przez zmysłową elegancję New Look Christiana Diora oraz szykowną prostotę lansowaną przez Audrey Hepburn. Jeśli chcesz odkryć fascynujący świat ówczesnych ikon i poznać sekrety najważniejszych trendów, zapraszamy do lektury.

Jak rewolucja New Look zmieniła kobiecą sylwetkę po wojnie?

Gdy w 1947 roku Christian Dior zaprezentował swoją pierwszą kolekcję, nazwaną później New Look, definitywnie pogrzebał praktyczną i surową modę czasu niedoborów. Jego projekty stanowiły hołd dla kobiecości rozumianej w niezwykle wyrafinowany sposób. Obfite zużycie tkanin w pojedynczej kreacji było celowym symbolem zamożności i odcięciem się od wojennych restrykcji, co spotkało się z powszechnym zachwytem kobiet tęskniących za luksusem.

Kluczowym elementem tej estetyki stała się mocno taliowana marynarka „Bar Jacket” zestawiana z szeroką spódnicą. Dior dążył do wymodelowania figury przypominającej kwiatowy kielich – góra była wąska i opływowa, ramiona delikatnie zaokrąglone, a dół obficie marszczony. Narzucił on przy tym żelazną regułę długości, określając ją precyzyjnie na 39,5 cm od ziemi, co na lata stało się wyznacznikiem dobrego tonu i powojennej elegancji.

Jakie fasony rządziły w latach 50.?

Wraz z upływem lat dominacja jednej sylwetki zaczęła ustępować miejsca innym intrygującym formom. Choć diorowska linia była wszechobecna w pierwszej połowie dekady, z czasem projektanci tacy jak Cristobal Balenciaga czy Charles James zaczęli proponować bardziej zredukowane formy. Prawdziwą innowacją było pojawienie się sukienki typu shift, która odchodziła od obowiązkowego podkreślania talii, dając ciału więcej swobody.

Spódnica z koła i ołówkowa elegancja

W tym okresie każda kobieta mogła wyrazić siebie, wybierając pomiędzy dwoma skrajnie różnymi dołami. Dla zwolenniczek romantycznego wizerunku idealne były spódnice szyte z pełnego koła. Ich niesamowita objętość, uzyskiwana często za pomocą tiulowych halek, stała się znakiem rozpoznawczym dekady, szczególnie w wersji z zabawnymi aplikacjami, jak te przedstawiające wzór psa pudla. Projektantka Julia Lynne Charlot wprowadziła ten motyw, tworząc kultowe „poodle skirts”, noszone najchętniej przez nastolatki.

Drugą stroną medalu była spódnica ołówkowa – niezwykle dopasowana, sięgająca za kolano. W przeciwieństwie do romantycznej tiulowej spódnicy, ta opinała biodra i zwężała się ku dołowi, co wymuszało charakterystyczny, kuszący krok. Takie fasony stanowiły podstawę garsonki – stroju obowiązkowego dla eleganckiej kobiety, który łączył żakiet z idealnie skrojoną sukienką lub właśnie wąską spódnicą.

Sukienka koktajlowa jako nowość

Lata 50. to moment narodzin osobnej kategorii stroju na wczesne wieczorne wyjścia. Sukienka koktajlowa wypełniła lukę między codzienną prostotą a pełną wieczorową kreacją do ziemi. Miała długość noszoną za dnia, najczęściej do połowy łydki, ale wyróżniała się bogatszymi zdobieniami i wyjątkową dbałością o detal. Projektanci chętnie wybieraali na nie materiały takie jak jedwabny szantung, który dodawał im lekkiego połysku.

Kto był ikoną stylu tej dekady?

Obraz mody lat 50. w dużej mierze kreowało kilka niezwykłych kobiet, których wpływ na gusta był absolutny. Był to czas, gdy ekran lansował kanony piękna, a gwiazdy Hollywood i koronowane głowy nosiły kreacje, które natychmiast podbijały serca milionów.

Marilyn Monroe stała się uosobieniem zmysłowości. Jej rozpoznawalność na skalę światową ugruntował film „Mężczyźni wolą blondynki”, a każda jej suknia, mocno podkreślająca figurę, była wyznacznikiem glamour i ideału kobiecych krągłości. Z kolei Sophia Loren, włoska piękność o figurze klepsydry, z humorem udowadniała, że ikoną można zostać nie tylko dzięki krawcowi, ale również dzięki naturalnej charyzmie i miłości do spaghetti.

Królewski przepych i monakijska bajka

Absolutnym wydarzeniem, które zatrzymało przed telewizorami ponad 20 milionów poddanych, była koronacja Królowej Elżbiety II. Do tego historycznego dnia Norman Hartnell zaprojektował monumentalną suknię, która w każdym calu oddawała dostojeństwo chwili. Uzupełniono ją niezwykle bogatym dodatkiem, jakim była złota peleryna zdobiona gęstymi frędzlami i haftami, która idealnie wpisywała się w maksymalistycznego ducha lat 50.

Inna królewska historia pisała się w Monako. Grace Kelly, aktorka, która została księżną, w dniu ślubu z księciem Rainerem III założyła kreację uznawaną do dziś za absolutny wzór ślubnej klasyki. Jej suknia z koronką stanowiła tak silny punkt odniesienia, że w 2011 roku swoją własną wersją tego ponadczasowego fasonu oddała jej hołd Kate Middleton.

Styl Audrey Hepburn – rewolucja prostoty

W opozycji do przerysowanych form stała Audrey Hepburn, która na nowo zdefiniowała kobiecą elegancję. Jej przyjaźń i współpraca z Hubertem de Givenchy zaowocowała garderobą opartą na minimalizmie. Kreacje, takie jak mała czarna ze „Śniadania u Tiffany’ego”, dowodziły, że ubiór nie musi być bogato zdobiony, aby zapisać się w historii. Hepburn gustowała w prostych, dobrze skrojonych sukienkach i spodniach cygaretkach, które zestawiała z golfami lub bluzkami, tworząc sylwetkę smukłą i nieskażenie szykowną.

Aktorka śmiało łączyła modowe światy, nadając codziennym ubraniom najwyższej klasy szyku. Nosiła płaskie baleriny tam, gdzie inne panie wybierałyby szpilki, a jej kultowe, szerokie ciemne okulary przeciwsłoneczne oraz chusty przewiązywane pod szyją stały się międzynarodowym symbolem wyrafinowanej nonszalancji. Jej wybory udowodniły, że prostota może być najbardziej wyszukaną formą piękna.

Jakie materiały i dodatki wybierały wtedy kobiety?

Siłą ówczesnych stylizacji było perfekcyjne wykończenie, polegające na zestawianiu stroju z idealnie skoordynowanymi akcesoriami. Kobieta lat 50. nie wyobrażała sobie wyjścia z domu bez odpowiedniego nakrycia głowy. Kapelusz był obowiązkowy, a wybór fasonów ogromny: od drobnych, okrągłych toczków, przez fantazyjne konstrukcje, aż po modele z szerokim rondem, które chroniły cerę przed słońcem.

W kwestii rąk panował niepisany protokół dyplomatyczny. Do godzin popołudniowych nosiło się krótkie rękawiczki sięgające nadgarstka, wykonane z miękkiej skórki lub tkaniny. Gdy zapadał zmrok i nadchodził czas wieczornych przyjęć, należało włożyć rękawiczki operowe, sięgające dumnie aż za łokieć. Co istotne, ich barwa niemal zawsze idealnie współgrała z odcieniem torebki czy kapelusza, tworząc harmonijny blok kolorystyczny.

Wybór tkanin codziennych i wieczorowych

Charakter kobiecej garderoby, poza samym krojem, definiowała tkanina. Na co dzień w domach królowała praktyczna bawełna, z której szyto proste sukienki typu shift, zapewniające wygodę podczas obowiązków. Gdy kobieta wybierała się na zakupy czy spotkanie, wybierała już znacznie bardziej zróżnicowane materiały. Popularnością cieszyła się wełna, przewiewny len oraz nowoczesne jak na tamte czasy włókna syntetyczne, takie jak rayon i poliester, które gwarantowały trwałość i odporność na gniecenie.

Okres jesienno-zimowy należał do ciepłego tweedu i mieszanek wełny z acetatem, nadających kreacjom szlachetnej sztywności. Wieczorem rządziły z kolei materiały zwiewne i połyskliwe. Oprócz wspomnianego szantunu, projektanci chętnie sięgali po delikatną organzę i wielowarstwowy tiul, który nadawał balowym sukniom bajkowej lekkości i monumentalnej objętości.

Jak wyglądało obuwie idealne na co dzień i na bal?

W szafie kobiety lat 50. musiało znaleźć się miejsce dla dwóch kluczowych rodzajów butów. W patio, na spacerze czy podczas codziennych spraw królowały płaskie sandały wiązane wokół kostki. Wieczorem zaś obowiązywał obcas, ale nie zawsze najwyższy – ogromnym hitem były tak zwane kitten heels. Te niewysokie, smukłe słupki o wysokości kilku centymetrów gwarantowały wdzięk bez poświęcania wygody, idealnie pasując do zarówno rozkloszowanej, jak i ołówkowej spódnicy.

Na naprawdę wyjątkowe okazje kobiety sięgały po wyższe szpile. Krój czółenek wieczorowych zmieniał się jednak w ciągu dekady. W pierwszych latach dominowały czubki mocno spiczaste, nadające stopie filigranowości. Z czasem, pod koniec lat 50., moda przesunęła się w kierunku nosków bardziej zaokrąglonych, co było subtelną zapowiedzią zmian, jakie przynieść miała następna dekada. Prawdziwym przebojem pozostawały też buty Salvatorra Ferragamo, który według historyków jest pomysłodawcą metalowego stelaża w obcasie.

Jak wyglądała polska moda lat 50. w realiach żelaznej kurtyny?

Podczas gdy Zachód tonął w luksusie i bogactwie barw, polska moda damska musiała mierzyć się z siermiężną rzeczywistością powojennej odbudowy. Oderwanie od Paryża i świata za sprawą polityki powodowało, że asortyment w sklepach był wyblakły i rozczarowujący. Władza promowała ubiór funkcjonalny, a kobieta-traktorzystka w roboczym kombinezonie była ideologicznym wzorem, mocno kontrastującym z elegancją znad Sekwany.

Polki nie zamierzały jednak rezygnować z kobiecości i radziły sobie z niezwykłą pomysłowością. Prawdziwa zaradność krawiecka sprawiała, że z braku konwencjonalnych materiałów na maszynach powstawały ubrania zaskakujące swoim pochodzeniem. Szyto stroje z firanek, zasłon, a nawet wojskowych spadochronów. Dedykowana tkanina, taka jak tania tetra, również trafiała pod igłę, stając się bazą niejednej letniej kreacji. Był to czas, gdy każdy przejaw zachodniej mody, przedrukowany z opóźnieniem w „Przekroju”, był na wagę złota.

Nazwałam ten zakład Feniks, jako że odrodził się w tej biednej, spopielonej, wypalonej Warszawie – tak swoją powojenną działalność uzasadniała Jadwiga Grabowska.

Przełomem i nadzieją na odrobinę luksusu stało się stworzenie przez Jadwigę Grabowską przedsiębiorstwa „Moda Polska” w 1958 roku. Nazywana polską Coco Chanel projektantka z powodzeniem przenosiła inspiracje z paryskich żurnali na rodzime podwórko. Choć wyroby spod jej szyldu nie były dostępne dla każdego, to właśnie jej wizja dała początek nowoczesnej rodzimej myśli projektowej. Zanim to jednak nastąpiło, w połowie lat 50. Warszawa tętniła jazzem, a w kawiarniach zaroiło się od „bikiniarzy” i stylowych „kociaków”, którzy kolorowymi skarpetkami i małą czarną manifestowali swój bunt wobec szarej siermięgi.